dolar amerykański(USD): 2,8673



Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: Stanisławów.

Współrzędne: 48°55'N 24°42'E / 48.917, 24.7

Iwano-Frankowsk
(d. Stanisławów)
Herb
Herb
Państwo Ukraina Ukraina
obwód iwanofrankowski
burmistrz Wiktor Anuszkewyczus
Położenie 48° 55' 00 '' N
24° 42' 00'' E
Wysokość 249 m n.p.m.
Ludność (2009)
• liczba ludności
223 634[1]
Nr kierunkowy +38 (8)342
Kod pocztowy 76000-76490
Miasta partnerskie Polska Chrzanów
Polska Opole
Czechy Przerów
Rosja Nowogród Wielki
Rosja Sierpuchow
Polska Rybnik
Polska Rzeszów
Polska Tomaszów Mazowiecki
Polska Lublin
Białoruś Brześć
Rumunia Baia Mare
Położenie na mapie Ukrainy
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Iwano-Frankowsk(d. Stanisławów)"
Iwano-Frankowsk
(d. Stanisławów)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Herb miasta w okresie I Rzeczypospolitej
Herb miasta w okresie II Rzeczypospolitej
Katedra rzymsko-katolicka w Stanisławowie, ok. 1900 r.
Ratusz
Kolegiata

Iwano-Frankowsk (ukr. Івано-Франківськ, Iwano-Frankiwśk, ros. Ивано-Франковск, Iwano-Frankowsk; do 1962 Stanisławów, ukr. Станіслав, Stanisław lub Станіславів, Stanisławiw, ros. Станиславов, Stanisławow) – miasto obwodowe w zachodniej Ukrainie, ok. 222 tys. mieszkańców (2008), prawa miejskie od 1662, dawna rezydencja magnaterii polskiej.

Spis treści

edytuj Historia

edytuj I Rzeczpospolita

Miasto zostało założone w 1662 r. na miejscu wsi Zabłotowo przez Andrzeja Potockiego, który nadał mu nazwę Stanisławów na cześć swego ojca Stanisława Rewery Potockiego. Pierwotnie pomyślany jako twierdza do obrony Rzeczypospolitej przed najazdami Tatarów.

W kolejnych latach dzięki życzliwości Potockiego swoich kościołów doczekali się również katoliccy Ormianie, oraz własnej cerkwi i szkoły wyznawcy prawosławni. W 1669 Potocki założył w mieście szkołę tzw. kolonię akademicką po auspicjami Akademii Krakowskiej, którą później przejęli jezuici. Od 1672 roku czyli od upadku Kamieńca Podolskiego, forteca stanisławowska wraz z pobliskim Haliczem przejęła na siebie ciężar obrony południowo wschodnich granic Rzeczypospolitej. Turcy już w roku 1676 oblegali mury Stanisławowa , który obronił się, ale kosztem ogromnych zniszczeń, stąd decyzja sejmu warszawskiego z roku 1677 o zwolnieniu go z podatków. W latach 1679-1682 pod kierunkiem Karola Bonowego odnowiono i umocniono fortyfikacje.

Stanisławów na sejmikach halickich bywa nazywany głową całego Pokucia. Rozbudowany w epoce baroku, nazywany był czasami "małym Lwowem". Stanowił również ważny ośrodek kultury ormiańskiej w Polsce. W tamtejszym kościele ormiańskim znajdował się do 1945 cudowny obraz Matki Boskiej Łaskawej (po wojnie przewieziony do Gdańska).

edytuj Zabór austriacki

Po rozbiorach Stanisławów znalazł się w granicach Austrii (w ramach Królestwa Galicji i Lodomerii), od 1804 Cesarstwa Austriackiego, a od 1867 r. Austro-Węgier. W 1890 roku w mieście było 20.345 mieszkańców (w tym 2046 wojskowych garnizonu), większość z nich (12.141) - Żydzi[2].

edytuj II Rzeczpospolita

W 1919 r. był przedmiotem walk między Polską a ZURL. W okresie II Rzeczypospolitej pełnił rolę stolicy województwa stanisławowskiego. 14 czerwca 1930 roku do Stanisławowa włączono miasto Knihinin[3]. W 1931 liczył około 60 000 mieszkańców[4].

edytuj II wojna światowa

W 1939 r. Stanisławów został zajęty przez ZSRR i włączony do Ukraińskiej SRR. W czasie okupacji hitlerowskiej (lipiec 1941-lipiec 1944) gestapo dokonało masowych aresztowań kilkuset przedstawicieli polskiej inteligencji Stanisławowa oraz masowego mordu 800 Polaków w pobliskim Czarnym Lesie (20 sierpnia 1941). Tu 26 lipca 1942 r. został zamordowany przez Niemców O. Jan Peregryn Haczela wraz z br. Stefanem Kosiorkiem i o. Remigiuszem Wójcikiem za ukrywanie Żydów w Haliczu.

W 1940 został założony tu Uniwersytet Przykarpacki im. Wasyla Stefanyka[5].

W latach 1941-1943 w mieście znajdowało się getto żydowskie, którego więźniów wywieziono następnie do ośrodka zagłady Belzec w Bełżcu.

27 lipca 1944 został zajęty przez wojska radzieckie 1 Frontu Ukraińskiego[6].

edytuj XX wiek

Od 1945 ponownie w granicach Ukraińskiej SRR. Wówczas większość mieszkających w mieście Polaków została siłą wygnana ze Stanisławowa. Zdecydowana większość mieszkańców dawnego Stanisławowa osiedliła się w Opolu. Stanisławów i okolice były miejscem przesiedlenia obywateli polskich pochodzenia ukraińskiego i łemkowskiego w związku z repatriacją ludności ukraińskiej w latach 1944-1946, m.in. z okolic Krynicy-Zdroju. W 1962, podczas obchodów 300-lecia miasta, jego nazwa została zmieniona na Iwano-Frankowsk, na cześć ukraińskiego pisarza Iwana Franki. Na początku lat 90. XX wieku miasto stanowiło silny ośrodek ukraińskiego ruchu niepodległościowego.

edytuj Zabytki

edytuj Gospodarka

Rozwinięty jest tu przemysł lekki: włókienniczy, maszynowy, metalowy, obróbki drewna, chemiczny, meblarski, cementowy, środków transportu, obuwniczy, spożywczy. Działa tu port lotniczy Iwano-Frankowsk z rejsami do miast Europy.

W mieście znajduje się dworzec kolejowy Iwano-Frankowsk.

edytuj Ludzie związani ze Stanisławowem

Osoby związane z miastem, które się w nim urodziły lub mieszkały:

edytuj Sport

W mieście działał przed wojną polski klub sportowy Rewera Stanisławów. Brał on wielokrotnie udział w eliminacjach do I ligi.

edytuj Galeria

Katedra greckokatolicka

Kościół ormiański

Plac w mieście

edytuj Pobliskie miejscowości

Przypisy

  1. ↑ Citypopulation. [dostęp 2009-06-20].
  2. ↑ Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, ст. «Станиславов»
  3. ↑ Dz. U. z 1924 r. Nr 102, poz. 937
  4. ↑ Історичний огляд міста (strona informacyjnego portalu miasta Iwano-Frankowska)) (ukr.). [dostęp 2010-01-06].
  5. ↑ Alma Mater.
  6. ↑ ВОВ-60 - Сводки
  7. ↑ Historia parafii ormiańskiej
  8. ↑ Jerry Seinfeld, Documented Comedian, With Roots in Ellis Island - NYTimes.com

edytuj Źródła i linki zewnętrzne

p • d • e
Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej
Białystok • Brześć nad Bugiem • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Lwów • Łódź • Łuck • Nowogródek • Poznań • Stanisławów • Tarnopol • Toruń • Warszawa • Wilno
 Polska
p • d • e
Miasta obwodu iwanofrankowskiego
Bolechów • Bursztyn • Dolina • Halicz • Horodenka • Iwano-Frankowsk • Jaremcze • Kałusz • Kołomyja • Kosów • Nadwórna • Rohatyn • Śniatyn • Tyśmienica • Tłumacz
 Flag of Ivano-Frankivsk Oblast.png
p • d • e
Rejony obwodu iwanofrankowskiego
Rejony herb obwodu iwanofrankowskiego
Wydzielone miasta

Bolechów • Iwano-Frankowsk • Kałusz • Kołomyja • Jaremcze

HOT NEWS !

Nie mam angielskiego z mocnym akcentem oksfordzkim, bo w czasie, gdy Radosław Sikorski studiował za granicą, ja przesiadywałem w więzieniu. M.in. dlatego mógł wrócić potem do Polski - mówił Bronisław Komorowski na dzień przed prawyborczą debatą z Radosławem Sikorskim. Dodał, że ogień sojuszniczy jest zawsze bardziej bolesny, ale jest przygotowany, by ostro odpowiadać. [read more]

Na peryferiach Cieszyna, w jednym ze stawów hodowlanych, znaleziono ciało kilkuletniego dziecka. Przypadkowo zauważyli je dwaj przechodzący obok stawu chłopcy. Na razie prawie nic nie wiadomo o nieżyjącym kilkulatku. [read more]

Amerykańska organizacja pomocy dla ofiar księży-pedofilów skrytykowała sobotni list Benedykta XVI do katolików w Irlandii. Papież potępił w nim molestowanie seksualne dzieci przez przedstawicieli kleru i niewłaściwą reakcję biskupów. Papież kieruje słowa, podczas gdy oczekuje się, by działał - napisano w komunikacie organizacji. [read more]

Niemiecka policja zatrzymała trzeciego podejrzanego o spektakularny napad na turniej pokerowy w Berlinie. 6 marca czterej mężczyźni ukradli z hotelu Grand Hyatt, w którym odbywała się impreza, blisko ćwierć miliona euro. To młodzi ludzie tureckiego i arabskiego pochodzenia. Dwaj z nich trafili już do aresztu. [read more]

Palestyński szesnastolatek został zabity przez żołnierzy izraelskich podczas starć w trakcie demonstracji koło Nablusu na Zachodnim Brzegu. Inny młody mężczyzna został poważnie ranny. Informację podały w sobotę palestyńskie źródła medyczne. Armia izraelska zaprzecza jednak, by wobec demonstrantów użyto ostrej amunicji. [read more]

ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi |